Od Progimnazjum do Szkoły Sukcesu. 110 lat LO w Sierpcu

Gdy w 1916 r., w realiach wojennej zawieruchy i pod okupacją niemiecką, zawiązywały się struktury szkolnictwa średniego w naszym mieście, mało kto przypuszczał, że kładziony był właśnie fundament pod instytucję, która przez następne jedenaście dekad stanie się jednym z ważniejszych filarów życia intelektualnego i kulturalnego Sierpca.

Sierpeckie Liceum Ogólnokształcące, przechodzące ewolucję od skromnego, męskiego progimnazjum do nowoczesnej placówki edukacyjnej XXI wieku, to nie tylko mury, lecz przede wszystkim pokolenia profesorów, tysiące absolwentów i żywa kronika miasta pisana na przestrzeni lat. Jako badaczka dziejów lokalnej oświaty, zapraszam Państwa w podróż przez dzieje tej wyjątkowej szkoły, która w tym roku uroczyście dopełnia 110 lat swojego istnienia.

Koszary i mała matura

Początki sierpeckiej szkoły średniej nierozerwalnie łączą się z działalnością Koła Polskiej Macierzy Szkolnej, które w 1916 r., tworząc warunki do prowadzenia polskiej edukacji, pomimo niemieckiej okupacji, powołało do życia Progimnazjum Filologiczne Męskie. W pierwszym roku działalności do szkoły uczęszczało 115 chłopców, a kierowanie placówką powierzono humaniście dr. Ignacemu Szmidtowi. Pierwszy dyrektor, człowiek o szerokich horyzontach, kładł nacisk na kształtowanie zarówno umysłów, jak i charakterów młodzieży.

Warunki lokalowe były wówczas niezwykle trudne. Naukę zorganizowano w zaadaptowanym budynku pokoszarowym przy ul. Piastowskiej 25, pamiętającym jeszcze stacjonowanie wojsk carskich. Ciasnota i powojenne braki nie sprzyjały rozwojowi szkoły. Poziom nauczania był w tym czasie zastraszająco niski, brakowało wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej. Skutkiem tego był zakończony niepowodzeniem egzamin maturalny, przeprowadzony w Płocku, na który pojechało 11 osób, z czego tzw. małą maturę zdał wówczas (1922 r.) jedynie Henryk Bojanowski.

Czas ks. Pomaskiego

Upragniona stabilizacja nastąpiła w połowie lat 20. Dzięki ofiarności działaczy stowarzyszenia „Rolnik”, na czele którego stał zasłużony Sierpczanin Jakub Rudowski, Polska Macierz Szkolna otrzymała budynek przy ulicy Płockiej 38. Nowym dyrektorem szkoły został w 1923 r. ks. dr Leon Pomaski – postać bardzo ważna dla przedwojennego Sierpca, łącząca posługę kapłańską z talentem organizatorskim. Pod jego kierunkiem szkoła weszła w fazę dynamicznej modernizacji. W 1925 r. dokonał połączenia gimnazjum męskiego z prywatną pensją żeńską Anny Piniarowicz, tworząc zintegrowane Gimnazjum Koedukacyjne.

W uznaniu zasług oraz dla podkreślenia państwowotwórczej roli w 1928 r. placówka otrzymała imię urzędującego prezydenta RP Ignacego Mościckiego, a w roku 1930 zyskała oficjalny status państwowej szkoły średniej. Dyrektor Pomaski osobiście doglądał rozbudowy gmachu, a w latach 1929–1932 wybudował nowe skrzydło mieszczące 8 nowoczesnych sal lekcyjnych. Ukoronowaniem tego okresu był I Zjazd Absolwentów i Wychowanków zorganizowany w 1936 r. z okazji 20-lecia szkoły, będący manifestacją dumy i patriotyzmu lokalnej społeczności.

Wojenny dramat

Wybuch II wojny światowej przerwał funkcjonowanie placówki. Okupant dążył do całkowitej likwidacji polskiej inteligencji, natychmiast zamykając szkołę. W tych dramatycznych dniach bezprzykładną odwagą wykazał się szkolny woźny Kazimierz Kwiatkowski, który ryzykując życie, zdołał ukryć najcenniejszą dokumentację oraz szkolny sztandar.

Choć oficjalne lekcje ustały, oświata w Sierpcu zeszła do podziemia. Wspaniałą, heroiczną kartę zapisała wówczas szkolna polonistka Zofia Gałęska, współdziałająca ze swoją koleżanką Barbarą Wandel. Prof. Gałęska stała się filarem i główną koordynatorką tajnego nauczania w Sierpcu. Narażając się na aresztowanie, wywózkę do obozu koncentracyjnego lub rozstrzelanie, organizowała konspiracyjne komplety, osobiście docierając do młodzieży, dostarczając ukrywane podręczniki i dbając o poziom wiedzy i morale młodych Polaków. Pod jej kierunkiem i za sprawą ofiarności nauczycieli z tajnego nauczania skorzystało ponad 170 uczniów. To właśnie prof. Gałęska, wspierana przez delegata Tajnej Organizacji Nauczycielskiej (TON) Franciszka Midurę, doprowadziła w 1943 r. do przeprowadzenia pierwszej konspiracyjnej „małej matury” w okupowanym Sierpcu. Egzamin ten w 1943 i 1944 r. złożyło 14 uczniów. Jej niezłomna postawa ocaliła ciągłość edukacyjną pokolenia wojennej młodzieży.

Powojenne odgruzowanie

Zakończenie okupacji niemieckiej Sierpca w styczniu 1945 r. przyniosło radość, ale i bolesne zderzenie z rzeczywistością. Majątek szkoły został zrujnowany w blisko 48 proc. w stosunku do stanu przedwojennego. Całkowicie zniszczone zostały pracownie przedmiotowe, pomoce naukowe, meble, a gromadzony przez lata księgozbiór został spalony lub rozkradziony. W tych skrajnie trudnych warunkach nauczyciele, na czele z Zofią Gałęską, która została pierwszą powojenną dyrektorką szkoły, wraz z uczniami, przystąpili do odbudowy placówki. Odgruzowywano sale, zwożono ocalałe ławki i tablice, przynoszono też meble z domów.

Już w 1947 r. zdołano zaadaptować budynek przyszkolny na internat, otwierając drzwi dla młodzieży wiejskiej. Szkoła szybko odpowiadała na powojenne rany społeczne. W 1951 r. zorganizowano specjalne kursy pedagogiczne dla starszych uczniów, by uzupełnić brakujące kadry nauczycielskie w regionie, a także przeprowadzono masowe badania przeciwgruźlicze ratujące zdrowie młodzieży. Demokratyzację oświaty odzwierciedlały statystyki z tamtych lat, pokazujące, że w ławkach obok siebie zasiadały setki dzieci rolników, robotników i inteligencji.

W nowej rzeczywistości

Stabilizację i nowy impuls rozwojowy przyniósł rok 1954, gdy stanowisko dyrektora objął geograf Roman Michalski. Pod jego wieloletnim kierownictwem w szkole rozwijało się życie społeczno-kulturalne. Samorząd szkolny uczył młodzież samorządności, a prężnie rozwijające się koła zainteresowań: krajoznawcze, fizyczne czy miłośników książki pozwalały uciec od szarzyzny epoki. To wtedy, dzięki zaangażowaniu nauczycieli, uczniowie zbudowali szkolne lodowisko, szkolili się w radiotechnice, organizowali wieczory „Zgaduj-Zgadula” i wyjeżdżali na premiery filmowe do Płocka. Dyrektor Michalski z powodzeniem dbał też o bazę dydaktyczną, wznosząc w latach 1960-1961 nowy budynek przeznaczony na zajęcia techniczne. Tradycje sportowe umocnił z kolei nauczyciel Lech Żmijewski, reaktywując Międzyszkolny Klub Sportowy „Mazur”. W 1966 r. szkoła świętowała swoje półwiecze.

Nowy gmach

Kolejny etap to kadencja historyka Lecha Dobrosielskiego, który objął funkcję dyrektora w 1968 r. Za jego czasów przygotowano plany pod największą inwestycję w dziejach szkoły: budowę nowoczesnego kompleksu dydaktycznego. Finał tych prac nastąpił 1 września 1976 r., kiedy to uroczyście zainaugurowano rok szkolny w nowym gmachu przy ulicy Buczka (ul. Henryka Sucharskiego 2), a szkoła otrzymała imię dowódcy Westerplatte, majora Henryka Sucharskiego, zaś w 1977 r. Medal Komisji Edukacji Narodowej. W 1974 roku w gmachu liceum uruchomiono Medyczne Studium Zawodowe – Wydział Pielęgniarstwa, które przez kolejne lata funkcjonowało w murach szkoły.

Lata 80., naznaczone kryzysem i stanem wojennym, upłynęły pod znakiem dyrekcji polonistki Marii Otroszczenko (od 1981 r.). Mimo trudności politycznych szkoła rozwijała ciekawe inicjatywy, jak bliska współpraca z załogą statku „Major Sucharski” czy prężną działalność harcerską, czego wyrazem stało się odznaczenie sierpeckich harcerzy Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”. W 1985 r. oddano do użytku nowoczesną halę sportową, a dwa lata później uroczyście obchodzono 70-lecie placówki.

Okres przemian

Czas transformacji ustrojowej to krótkie, ale ważne kadencje dyrektorskie fizyka Marka Matczaka (od 1992 r.) oraz chemika Tadeusza Rutkowskiego (od 1994 r.). Szkoła dostosowywała się do nowoczesnych trendów, wprowadzając Honorowe Dyplomy dla najlepszych absolwentów i uczniów oraz rozbudowując pomoc pedagogiczną. W maju 1998 r. stery placówki przejęła rusycystka Ewa Nowakowska. Jej determinacja doprowadziła do przeprowadzenia generalnych remontów gmachu. Ważną uroczystością była wojewódzka inauguracja roku szkolnego w 1998 r. z udziałem Ministra Edukacji Narodowej, połączona z otwarciem nowoczesnej krytej pływalni przy liceum. W 1999 r., w wyniku reformy administracyjnej kraju, organem prowadzącym szkołę został powiat sierpecki.

Nowe tysiąclecie

Wejście w nowe tysiąclecie udowodniło, że sierpeckie liceum potrafi dynamicznie reagować na wyzwania współczesności. Wyrazem tego stało się otwarcie w szkole zamiejscowego wydziału SGGW, co uczyniło z placówki lokalne centrum akademickie. Szkoła przeszła też głęboką informatyzację. Dzięki wsparciu ministerialnemu i fundacjom powstały nowoczesne pracownie komputerowe i multimedialne. Edukacyjna praca kadry pedagogicznej przyniosła placówce ogólnopolski tytuł „Szkoła z klasą” oraz znak „Otwartych drzwi” za pełne przystosowanie obiektu do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Liceum szeroko otworzyło się na świat, organizując międzynarodowe wymiany młodzieży, m.in. z Hiszpanią i Niemcami. Uczniowie odnosili sukcesy w międzynarodowych konkursach matematycznych, realizowali nowatorskie projekty renowacji zabytków (jak Cmentarz Ewangelicki w Osówce) i zdobywali certyfikaty od samej agencji NASA.

Stulecie liceum

W 2016 roku szkoła obchodziła 100-lecie istnienia. W maju tego roku odbył się VI Zjazd Absolwentów. Z okazji jubileuszu ukazała się monografia „100 lat sierpeckiego Liceum Ogólnokształcącego w Sierpcu 1916-2016” pod redakcją Magdaleny Staniszewskiej. Był to ostatni rok kierowania placówką przez Ewę Nowakowską, którą na stanowisku dyrektora od września zastąpiła dr Ewa Jancewicz. Pod jej kierownictwem szkoła stała się liderem w pozyskiwaniu funduszy zewnętrznych, realizując duże projekty kompetencyjne i społeczne (m.in. projekty „Wyższe kompetencje drogą do sukcesu” oraz LOWE).

Cyfrowy test

Trudnym sprawdzianem dla szkolnej społeczności okazała się pandemia w 2020 r. Dzięki dalekowzroczności dyrektor Jancewicz, placówka błyskawicznie wdrożyła zaawansowaną platformę G Suite, stając się wzorem cyfrowego nauczania w regionie. W wyniku szeregu działań dydaktycznych kadry nauczycielskiej szkole przyznany został prestiżowy Certyfikat „Edukacyjnej Doskonałości” oraz nominacja do Polskiej Nagrody Inteligentnego Rozwoju za koordynację międzynarodowego projektu Erasmus+. Ostatnie lata to także duże inwestycje w infrastrukturę sportową. Jesienią 2021 r. rozpoczęto budowę nowoczesnego boiska wielofunkcyjnego z programu „Sportowa Polska”. Młodzież LO aktywnie angażowała się w debaty oksfordzkie, ogólnopolskie akcje charytatywne oraz projekty historyczne.

Stanowisko dyrektora szkoły od 1 września 2024 r. piastuje Alicja Wawrocka-Świeczkowska. Za jej kadencji szkoła utrzymała wysoki poziom dydaktyczny, zdobywając tytuły „Srebrnej Szkoły 2025” oraz „Brązowej Szkoły 2026” w ogólnopolskim rankingu „Perspektywy”. Kadencja ta zaowocowała również organizacją uroczystości jubileuszu 110-lecia szkoły oraz VII Zjazdu Absolwentów.

Tradycja i nowoczesność

Liceum Ogólnokształcące im. mjr. H. Sucharskiego w Sierpcu od lat udowadnia, że potrafi doskonale rozwijać naukowe skrzydła młodzieży, czego dowodem jest m.in. oficjalny tytuł „Szkoła Odkrywców Talentów” przyznany placówce przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Wysoki poziom kształcenia i systematyczną pracę z młodzieżą potwierdzają  wskaźniki Edukacyjnej Wartości Dodanej (EWD), dzięki którym liceum wielokrotnie zyskiwało zasłużone miano krajowej „Szkoły sukcesu”, w szczególności w dziedzinie nauk matematyczno-przyrodniczych. Oprócz rozwijania pasji naukowych, społeczność szkoły wykazuje się także wielkim sercem, regularnie angażując się w inicjatywy niesienia pomocy, takie jak ogólnopolski projekt „Szlachetna Paczka” czy liczne akcje charytatywne.

Patrząc z perspektywy roku 2026, sierpeckie Liceum to nowoczesna szkoła, która nie zatraciła jednak swojej przedwojennej tożsamości. Przez 110 lat placówka była i pozostaje miejscem kształcenia kolejnych pokoleń i stanowi ważny element lokalnej edukacji, na którym opiera się ciągłość szkolnych tradycji w Sierpcu.