materiały partnera
Najczęściej spotykane jest ubezpieczenie na życie kredytobiorcy, w którym uposażonym z tytułu polisy jest bank. Obok niego występuje ubezpieczenie od utraty źródła dochodu, ubezpieczenie pomostowe podwyższające marżę do czasu prawomocnego wpisu hipoteki do księgi wieczystej, a także ubezpieczenie niskiego wkładu własnego. Wspólną cechą tych produktów jest to, że ochrona przysługuje w istocie bankowi, natomiast koszt ponosi kredytobiorca — a często również to, że umowa ubezpieczenia była zawierana grupowo, bez przedstawienia klientowi jej warunków.
Znacząca część składki nie trafiała do ubezpieczyciela, lecz stanowiła wynagrodzenie banku występującego w roli pośrednika. Praktyka ta była przedmiotem zainteresowania nadzoru finansowego, który w wydanych rekomendacjach wskazywał na konieczność rozdzielenia roli banku jako ubezpieczającego i jako pośrednika oraz na obowiązek rzetelnego informowania klienta o wysokości pobieranego wynagrodzenia. Z perspektywy kredytobiorcy oznacza to, że opłata prezentowana jako składka ubezpieczeniowa mogła w znacznej części stanowić ukryty dochód instytucji kredytującej.
Kancelaria prowadzi sprawy bankowe dotyczące unieważnienia kredytu oraz spory o zwrot opłat okołokredytowych, w tym składek ubezpieczeniowych.
Zarzuty koncentrują się wokół kilku kwestii. Pierwszą jest brak wiedzy kredytobiorcy o treści stosunku ubezpieczenia — nie znał zakresu ochrony, wyłączeń odpowiedzialności ani sposobu wyliczenia składki, choć był zobowiązany do jej pokrycia. Drugą jest brak ekwiwalentności: konsument płaci za ochronę, z której sam nie korzysta, a w razie zdarzenia objętego ubezpieczeniem może stać się dłużnikiem ubezpieczyciela z tytułu regresu. Trzecią stanowi brak jasnych zasad przedłużania ochrony na kolejne okresy oraz zwrotu składki za okres niewykorzystany. Każdy z tych elementów może uzasadniać uznanie postanowienia za niedozwolone.
Odrębną, a często pomijaną drogą jest roszczenie związane z przedterminową spłatą kredytu. W przypadku kredytów konsumenckich całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o koszty dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy — a obniżenie to obejmuje wszystkie koszty, w tym składki ubezpieczeniowe wliczone do kwoty kredytu. Kredytobiorca, który spłacił zobowiązanie przed terminem, może zatem żądać proporcjonalnego zwrotu, nawet jeżeli nie kwestionuje samej konstrukcji ubezpieczenia.
Szczególną kategorię stanowi ubezpieczenie pomostowe, polegające na podwyższeniu marży kredytu do czasu uprawomocnienia się wpisu hipoteki. Od 2023 roku obowiązuje regulacja, zgodnie z którą bank ma obowiązek zwrócić kredytobiorcy pobrane z tego tytułu kwoty po dokonaniu wpisu — zwrot następuje z urzędu, w terminie określonym ustawą. Kredytobiorcy, którzy zaciągnęli kredyt wcześniej, mogą natomiast rozważyć dochodzenie zwrotu na zasadach ogólnych, powołując się na brak ekwiwalentności świadczenia i na przewlekłość postępowania wieczystoksięgowego niezawinioną przez klienta.
Podstawą oceny jest umowa kredytu wraz z regulaminem, deklaracja przystąpienia do ubezpieczenia albo polisa, ogólne warunki ubezpieczenia obowiązujące w dacie zawarcia umowy oraz zestawienie pobranych składek z datami i kwotami. Dokumentacja ubezpieczeniowa bywa najtrudniejsza do odtworzenia, ponieważ kredytobiorcy często jej nie otrzymywali — w takim wypadku warto wystąpić o nią zarówno do banku, jak i do ubezpieczyciela. Czy w konkretnej umowie występuje wada uzasadniająca roszczenie, można ocenić dopiero po jej przeczytaniu.
Roszczenia związane z kosztami kredytu konsumenckiego prowadzimy również w ramach spraw o sankcję kredytu darmowego. Aby sprawdzić, czy przysługuje Ci zwrot składek ubezpieczeniowych, skontaktuj się z kancelarią.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.
