Bez glutenu, bez wykluczenia

Na jednym stole wędliny i sery, na drugim ciasta, ciasteczka i gofry. Tego popołudnia nikt nie musiał pytać, czy może ich spróbować – wszystko przygotowano tak, by było bezpieczne dla osób na diecie bezglutenowej. Spotkanie zorganizowała Monika Gadomska, ale jej najważniejszym celem było przygotowanie szkoły na przyjęcie dzieci na dietach eliminacyjnych.

Do Blooming Flowers Cafe przyjechało ponad 40 osób z powiatów sierpeckiego, płockiego i ciechanowskiego. Jedni od lat sprawdzają skład każdego produktu, inni dopiero uczą się życia bez glutenu. Spotkaniu przyświecało hasło: „Bez glutenu, więcej smaku, rozmowy i integracji”.

Nie muszą się tłumaczyć

Bezpieczne jedzenie było ważne, ale równie potrzebna okazała się możliwość rozmowy z ludźmi, którzy mierzą się z podobnymi problemami.

– My siebie rozumiemy. Wiemy, dlaczego chodzimy z własnym jedzeniem, dlaczego zamawiamy do paczkomatu chleb albo pączki. Nie musimy między sobą tego tłumaczyć – mówiła Marta Krzyżanowska-Sołtysiak, znana jako Bezglutenowa Mama.

Sama stosuje dietę od 47 lat. Kiedy była dzieckiem, jej mama piekła biszkopt zamiast chleba, a bezglutenowe chrupki kukurydziane i dodatkowy przydział wędliny otrzymywało się na kartki. Dzisiaj wybór produktów jest znacznie większy, ale pierwsze miesiące po diagnozie nadal bywają trudne. Często z nową dietą musi zmierzyć się nie osoba, która usłyszała diagnozę, lecz jej rodzice.

– Przez pół roku nie umiałam upiec ani bułek, ani chleba. Byłam kompletnie załamana – wspominała Monika Gadomska.

Problemem pozostaje również jedzenie poza domem. Trzeba pytać nie tylko o skład potrawy, lecz także o sposób jej przygotowania. Zapewnienie, że danie jest bezglutenowe, nie zawsze oznacza, że pracownicy lokalu wiedzą, jak uniknąć jego kontaktu z glutenem.

Dla części osób ciągłe pytania są krępujące. Wolą zrezygnować ze wspólnego wyjścia, niż przy znajomych szczegółowo wypytywać kelnera o panierkę, sos lub skład sałatki.

– Dotyczy to szczególnie młodych dorosłych, którzy niedawno dowiedzieli się o chorobie. Niektórzy wycofują się z życia towarzyskiego, bo wstydzą się dopytywać i zwracać na siebie uwagę – tłumaczyła Bezglutenowa Mama.

Jedna mama przekonała szkołę

Monika Gadomska chce, aby dzieci na dietach eliminacyjnych mogły nie tylko bezpiecznie zjeść szkolny obiad, lecz także uczestniczyć w wycieczkach, urodzinach i klasowych uroczystościach. Znalezienie pieniędzy, sponsorów i osoby, która przeszkoli pracowników szkoły, zajęło kilka miesięcy.

– Czasami brakowało mi już wiatru w skrzydłach. To nie były tygodnie, tylko miesiące ciężkiej pracy – przyznała Monika Gadomska.

Wspierały ją Marta Szczęsna-Biernatowicz, Justyna Pietrzak-Kratkowska i Marlena Brzezińska. Wspólnie doprowadziły do przyjazdu Bezglutenowej Mamy i zorganizowania kilkudniowego szkolenia dla nauczycieli oraz personelu kuchni. Kucharki uczyły się przygotowywania posiłków i zapobiegania kontaktowi produktów bezglutenowych z pozostałą żywnością. W magazynie wydzielono dla nich osobne miejsce, a w kuchni powstało oddzielne stanowisko pracy.

Nauczyciele rozmawiali o wykluczeniu, którego dorosłym łatwo nie zauważyć. Pojawia się wtedy, gdy podczas klasowych urodzin wszystkie dzieci dostają ciasto oprócz jednego albo gdy na wycieczkę nie przygotowano bezpiecznego posiłku dla ucznia na diecie.

– Wszędzie tam, gdzie jest jedzenie, dzieci na dietach bez glutenu, mleka czy jajek mogą czuć się pomijane. Nie ma dla nich cukierka, ciasta albo drożdżówki. To ma daleko idące konsekwencje emocjonalne – tłumaczyła Marta Krzyżanowska-Sołtysiak.

Szkoła otrzymała certyfikat potwierdzający przygotowanie do opieki nad dziećmi stosującymi diety eliminacyjne. Od 3 września dwie uczennice z celiakią jedzą w stołówce bezglutenowe obiady.

Realizację projektu zainicjowanego przez Monikę Gadomską wsparli: Fundacja ORLEN, Lipiński Transport, WIEPOL, XDROB, Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Sierpcu, Firma remontowo-budowlana Sołdański Paweł, Masarnia Staropolska Strzecha, Szlif FG Sierpc, Plantacja Choinek Grąbiec, Olewnik, Dr. Schär, Bezgluten, Primavika oraz MAGROS Karolina Grobelna.